Bakıcı Çalıştırmanın Yasal Yükümlülükleri Nelerdir?

Türkiye kapsamındaki genel bilgilendirme. Kaynak inceleme tarihi: 4 Kasım 2026. Bu rehber kişiye özel hukuki görüş, resmi başvuru kılavuzu veya yükümlülük hesabı değildir. Tutarlar, başvuru koşulları ve mevzuat değişebilir.

Bakıcı Çalıştırırken Neden Tek Bir Kural Listesi Yeterli Değildir?

Bir aile için okul sonrasında destek veren kişiyle, düzenli olarak gün boyu çalışan bakıcının çalışma düzeni aynı değildir. Doğrudan istihdam, aracı üzerinden aday bulma veya hizmet alımı gibi ilişkiler de birbirinden ayrılmalıdır. Belgelerde kullanılan isimden önce gerçekte kimin hangi işi, kimin organizasyonu içinde yaptığının değerlendirilmesi gerekir.

Bu rehberde iki ayrı alanı birlikte fakat birbirine karıştırmadan ele alıyoruz: sosyal güvenlik işlemleri ve çalışma ilişkisinin koşulları. Bir SGK kaydı, ücret veya izin konusundaki bütün soruları tek başına çözmez. Taraflar arasında anlaşma bulunması da resmi işlemler yönünden yapılması gerekenleri kendiliğinden tamamlamaz.

Çocuk Bakımı, Bebek Bakımı veya Yaşlı Bakımı için destek ararken bakımın kapsamını belirlemek ilk adımdır. Hukuki sınıflandırma ve kişiye özel yükümlülükler ise yetkili kurum ve uygun uzmanla değerlendirilmelidir.

1. Ev Hizmetlerinde İş Kanunu Nasıl Değerlendirilir?

Kısa cevap: İş Kanunu ev hizmetleri için istisna içerir; bu, hak ve yükümlülüklerin bulunmadığı anlamına gelmez.

Detaylı açıklama: 4857 sayılı İş Kanunu’nun 4. maddesinde ev hizmetleri istisnalar arasında yer alır. Bu nedenle farklı işyerleri için hazırlanmış bir çalışma rehberindeki bütün kuralları ev hizmetlerine aynen aktarmak doğru olmayabilir. Türk Borçlar Kanunu’nun hizmet sözleşmesine ilişkin hükümleri ve ilgili diğer düzenlemeler somut ilişki bakımından değerlendirilmelidir.

Bakanlığın hizmet sözleşmesi açıklaması, işverene bağımlı olarak iş görme ve karşılığında ücret ödeme ilişkisini tanımlar. Düzenli kısmi süreli hizmet de bu çerçevede ele alınabilir. Hangi ilişkinin hangi hükümlere tabi olduğunu yalnızca “bakıcı” unvanından çıkarmamak gerekir.

Dikkat edilmesi gerekenler: “İş Kanunu kapsamı dışında, o halde sigorta gerekmez” sonucu çıkarılmamalıdır. Sosyal güvenlik ayrı bir inceleme alanıdır.

Örnek senaryo: Aile başka sektöre ait hazır sözleşmeyi kullanmak ister. Görev ve çalışma düzeni farklı olduğu için metni uygun uzmanla değerlendirmesi gerekir.

Özet: Kanun kapsamı ile sosyal güvenlik yükümlülüklerini ayırın. İş Kanunu resmi metni temel başvuru kaynaklarından biridir.

2. Bakıcı İçin SGK Ek 9 Nedir?

Kısa cevap: Ev hizmetlerinde çalışanların sigortalılığı için çalışma süresine göre ayrımlar içeren özel bir düzenlemedir.

Detaylı açıklama: SGK’nın ev hizmetleri açıklamalarında 5510 sayılı Kanun’un Ek 9 düzenlemesi kapsamında, ayda 10 günden az ve ayda 10 gün ve daha fazla çalışma ayrımı yer alır. İlgili çalışma günü hesabı, fiili çalışma süresi ve durumun özellikleriyle değerlendirilmelidir. Haftalık programın adı tek başına hangi gruba girildiğini göstermez.

SGK’nın yayımladığı çalışma raporu, aynı işveren yanındaki sürelerin esas alınmasını ve farklı işverenlerdeki çalışmaların ayrı ele alınmasını açıklar. Bununla birlikte kendi programınızın gün hesabını güncel SGK uygulamasıyla teyit etmeniz gerekir. Özellikle saat bazlı çalışma, değişen takvim ve özel statüler için tahmine dayalı bildirim yapmayın.

Dikkat edilmesi gerekenler: “Ara sıra geliyor” veya “yarı zamanlı” ifadesi tek başına işlem yapılmayacağını göstermez. Bu yazı belirli bir aile için sigortalılık sınıflandırması yapmaz.

Örnek senaryo: Bakıcı bazı günler kısa, bazı günler uzun süre çalışıyor. Aile gerçek saatleri ve günleri kaydedip uygun hesabı SGK’dan öğrenir.

Özet: Etiket değil gerçek çalışma düzeni önemlidir. SGK Kolay İşverenlik açıklamasını inceleyin.

3. Ayda 10 Günden Az Çalışmada Hiç İşlem Yok mu?

Kısa cevap: Böyle bir varsayım yapılmamalıdır; bu grup için ayrı düzenleme bulunur.

Detaylı açıklama: SGK Kolay İşverenlik açıklaması, ev hizmetlerinde çalışma saati süresine göre hesaplanan gün sayısı 10 günden az olanları çalıştıranların Kanun uygulamasında işveren sayılmadığını belirtir. Bu teknik ifade, bütün bildirim ve ödeme konularının ortadan kalktığı şeklinde yorumlanmamalıdır. İlgili grubun işlemleri kendi kuralları içinde değerlendirilir.

Bu yazı, kısa süreli çalışma için güncel prim oranı veya tutar sunmaz. Yanlış bir oranı kullanmak yerine SGK’nın güncel ev hizmetleri yönlendirmesinden hareket edilmelidir. Program değişirse başlangıçtaki değerlendirmenin hâlâ uygun olup olmadığı da kontrol edilmelidir.

Dikkat edilmesi gerekenler: Fiili çalışma ile bildirilen düzenin uyumunu koruyun. Sırf belirli grupta kalmak için gerçek çalışmayı farklı göstermeyin.

Örnek senaryo: Başlangıçta sınırlı olan bakım ihtiyacı daha sonra artar. Aile değişikliğin SGK işlemlerine etkisini yeniden sorar.

Özet: Kısa süreli çalışma, otomatik olarak işlemsizlik anlamına gelmez.

4. Ayda 10 Gün ve Daha Fazla Çalışmada Nereden Başlanır?

Kısa cevap: Güncel SGK tescil ve bildirim yönlendirmeleri esas alınmalıdır.

Detaylı açıklama: SGK’nın Kolay İşverenlik açıklamasında, belirtilen koşulları sağlayan ve ilk defa ev hizmetlerinde sigortalı çalıştırmaya başlayan kişiler için e-Devlet üzerinden işyeri tescil başvurusu yoluyla uygulamaya geçiş anlatılır. Bu açıklamayı daha önce kaydı olan herkes için aynı işlem yolu varmış gibi yorumlamamak gerekir.

Başlangıç kaydı, sonraki çalışma bilgileri, tahakkuk ve ödeme takibi ayrı kontrol noktalarıdır. İşlemin gönderilmesi ile işlemin doğru sonuçlanması aynı şey değildir. Resmi sistemde oluşan kayıt ve varsa hata mesajları takip edilmelidir.

Dikkat edilmesi gerekenler: Bu rehberden hareketle herhangi bir başvurunun sizin için tamamlandığını veya uygun olduğunu varsaymayın. Durumunuza uygun yöntemi SGK’dan teyit edin.

Örnek senaryo: Ailenin geçmişten ev hizmetleri kaydı vardır. İlk kez kayıt açanlar için verilen anlatımı doğrudan tekrarlamak yerine mevcut kaydına uygun süreci öğrenir.

Özet: İlk kayıt kadar sonraki takibin de sorumlusu belli olmalıdır.

5. Sözleşme ve Görevler Nasıl Netleştirilmeli?

Kısa cevap: İşin kapsamı ve karşılıklı koşullar açık olmalı; kullanılacak metin somut ilişkiye uygun değerlendirilmelidir.

Detaylı açıklama: Bakanlığın sözleşme türlerine ilişkin açıklaması, kanunda aksine hüküm olmadıkça hizmet sözleşmesinin özel bir şekle bağlı olmadığını belirtir. Bu genel açıklama, her durumda sözlü anlaşmanın yeterli olduğu veya hiçbir belge gerekmediği sonucunu doğurmaz. Yabancı çalışan başvurusu gibi süreçlerde özel belge şartları ayrıca bulunabilir.

Hazırlık amacıyla görevler, saatler, ücret, ödeme düzeni, ulaşım, ek süre talepleri ve bilgi paylaşımı başlıklarını birlikte konuşabilirsiniz. Bu liste bir sözleşme örneği değildir. İmzalanacak metin için gerektiğinde hukukçu desteği alınmalıdır.

Dikkat edilmesi gerekenler: Bir sözleşme imzalamak SGK veya çalışma izni işlemlerini kendiliğinden tamamlamaz. Kanundan doğan konuların yalnızca anlaşma yapılarak ortadan kaldırılabileceği varsayılmamalıdır.

Örnek senaryo: Çocuk bakımı için başlayan işe genel temizlik eklenmek istenir. Görev değişikliğinin uygunluğu ve koşulları ayrıca değerlendirilir.

Özet: Açık beklenti ile hukuki belge incelemesi birbirini tamamlar.

6. Ücret, Prim ve Toplam Maliyet Nasıl Ele Alınmalı?

Kısa cevap: Adaya ödenecek tutarla toplam istihdam maliyetini birbirinden ayırın.

Detaylı açıklama: Bütçe hazırlanırken kararlaştırılmış ücret, sosyal güvenlik işlemleri kapsamında oluşacak tutarlar ve ilgili diğer giderler ayrı değerlendirilmelidir. Net ve brüt ifadelerinin hangi anlamda kullanıldığı açıklanmalıdır. Prim hesabı veya uygulanabilir ücret koşulu kişiye ve döneme göre resmi bilgilerle kontrol edilmelidir.

Bu yazıda 2026 yılına ait prim tutarı, oran, harç veya ceza hesabı verilmemektedir. Önceki yılın tablosunu güncelmiş gibi kullanmak yerine işlem tarihindeki resmi bilgileri esas alın. Varsa destekten yararlanmanın koşulları ayrıca incelenmelidir; destek kesin gelir gibi bütçeye yazılmamalıdır.

Dikkat edilmesi gerekenler: “Sigorta bedelini elden verelim, işlem yapmayalım” yaklaşımını çözüm olarak görmeyin. Ödeme düzeni ile resmi yükümlülükler ayrı başlıklardır.

Örnek senaryo: Aile adayla ücret konuşurken toplam maliyet hesabını eksik bırakmıştır. İlgili uzmanla güncel giderleri ayrıca değerlendirir.

Özet: Ücret anlaşmasını resmi mali yükümlülüklerden bağımsızmış gibi planlamayın.

7. Dinlenme, İzin ve Yatılı Çalışmada Nelere Dikkat Edilmeli?

Kısa cevap: Bu konular görevin ve uygulanabilir düzenlemelerin özelliklerine göre ele alınmalıdır.

Detaylı açıklama: Evde çalışma, sınırların belirsizleşmesine neden olabilir. Özellikle yatılı bakımda konaklama ile görev süresi ayrı konuşulmalıdır. İzin, dinlenme, gece ihtiyacı ve görev dışı zamanın nasıl düzenleneceği işin niteliğiyle birlikte değerlendirilmelidir.

Farklı sektörlerdeki izin ve çalışma sürelerini bütün ev hizmetlerine doğrudan aktarmak yanıltıcı olabilir. Bu nedenle yazı sabit izin günü veya ek çalışma hesabı sunmaz. Hangi kuralların uygulanacağını ve anlaşmanın nasıl düzenleneceğini hukukçuyla değerlendirin.

Dikkat edilmesi gerekenler: Yatılı olması kişinin sürekli görevde olduğu anlamına gelmez. Belirsiz ve sınırsız erişilebilirlik beklentisi oluşturmayın.

Örnek senaryo: Aile gece bakımına ihtiyaç duyuyorsa bunu gündüz görevinin kendiliğinden devamı saymak yerine çalışma planının ayrı parçası olarak değerlendirir.

Özet: Konaklama, dinlenme ve çalışma sorumlulukları birbirinden ayrılmalıdır.

8. Yabancı Uyruklu Bakıcı İçin Çalışma İzni Nasıl Değerlendirilir?

Kısa cevap: Sosyal güvenlikten ayrı olarak Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının izin koşulları incelenmelidir.

Detaylı açıklama: Bakanlığın güncel değerlendirme kriterlerinde ev hizmetlerinde yabancı istihdamı çocuk, engelli veya yaşlı bakımı ile hasta refakati çerçevesinde ele alınır. Başvuru yapabilecek kişi, bakım ihtiyacı ve işverenin durumu gibi başlıklar değerlendirme kapsamındadır. Başvuru hakkı veya uygunluk yalnızca adayın Türkiye’de bulunmasından çıkarılmamalıdır.

Resmi kriterlerde bakılacak kişinin sağlık durumu ve yaşı, yabancının eğitimi ve deneyimi, dil bilgisi, geçmişi ve işverenin sosyo-ekonomik durumu gibi unsurlar sayılır. Bu rehber belirli bir aile veya aday için izin verilip verilmeyeceğine karar vermez.

Dikkat edilmesi gerekenler: İkamet ve çalışma durumunu tek belge üzerinden varsaymayın. Başvurunun yapılmış olmasıyla izin sonucunun ve çalışmaya başlama koşullarının aynı şey olduğunu düşünmeyin; Bakanlıktan durumunuza uygun bilgiyi alın.

Örnek senaryo: Aile yabancı adayla görüşürken çalışmanın hangi izin kapsamında yürütülebileceğini ve kendisinin başvuru koşullarını ayrıca inceler.

Özet: Bakanlığın çalışma izni değerlendirme kriterleri temel kaynak olmalıdır.

9. İş Kazası ve Beklenmedik Durumlarda Ne Yapılmalı?

Kısa cevap: Önce gerekli acil yardım sağlanmalı; resmi bildirim gereklilikleri ayrıca gecikmeden öğrenilmelidir.

Detaylı açıklama: SGK’nın iş kazası açıklaması bildirim yükümlülüklerini ele alır. Ancak olayın niteliği, kişinin sigortalılık durumu ve ilgili uygulama bakımından hangi işlemin gerektiği somut olarak değerlendirilmelidir. Bu yazı her ev içi olayı hukuken iş kazası olarak sınıflandırmaz.

İşe başlamadan önce acil iletişim, evdeki riskler ve görev sırasında kullanılacak araçlar konuşulabilir. Olay olursa yaşanan durumun doğru bilgileri korunmalı ve yetkili kurum yönlendirmesi alınmalıdır. Sağlık yardımı ile idari işlem birbirinin yerine geçmez.

Dikkat edilmesi gerekenler: Başka bir sigortalılık grubuna ait süreyi kendi durumunuza kontrol etmeden uygulamayın. Acil yardım gereksinimini belge hazırlama nedeniyle geciktirmeyin.

Örnek senaryo: Çalışan görev sırasında yaralanır. Gerekli yardım sağlanırken aile SGK ve ilgili uzmanla bildirim sürecini öğrenir.

Özet: Güvenli ortam, acil müdahale ve resmi işlemler ayrı kontrol noktalarıdır.

10. Çalışma İlişkisi Sona Erdiğinde Hangi Konular Kontrol Edilmeli?

Kısa cevap: Kayıt değişiklikleri, varsa izin işlemleri ve mali haklar somut duruma göre değerlendirilmelidir.

Detaylı açıklama: Bakıcının ayrılması yalnızca anahtar teslimi ve son ödeme olarak görülmemelidir. SGK kaydının durumu, gerekiyorsa yabancı çalışan izin süreci ve tarafların karşılıklı hakları ayrıca ele alınmalıdır. Hangi bildirim ve sürelerin uygulanacağı güncel resmi açıklamadan öğrenilmelidir.

İşin sona erme nedeni ve sözleşme türü sonuçları etkileyebilir. Bu nedenle bu rehber her bakıcı için geçerli kıdem, ihbar veya başka bir ödeme formülü sunmaz. Hukuki hesaplama için çalışma geçmişinin uygun uzman tarafından değerlendirilmesi gerekir.

Dikkat edilmesi gerekenler: İnternetteki standart hesaplayıcının kendi ilişkinize doğrudan uygun olduğunu varsaymayın. İşlemleri gerçeğe aykırı bilgilerle düzenlemeyin.

Örnek senaryo: Aile bakım ihtiyacı bittiği için çalışmayı sonlandıracaktır. Bildirim ve mali konuları son güne bırakmadan uzmanla görüşür.

Özet: Başlangıç kadar sona erme süreci de planlanmalıdır.

Uzman Görüşmesine Hazırlık Tablosu

İşe Başlamadan Önce Hazırlık Kontrol Listesi

1. Bakım görevi ve çalışma biçimi belirlendi.
2. Gerçek gün ve saatler yazıldı.
3. İşverenlik veya hizmet alımı ilişkisi netleştirildi.
4. SGK bakımından uygun süreç soruldu.
5. Gerekli tescil ve bildirim adımları öğrenildi.
6. Ödeme ve takip sorumlusu belirlendi.
7. Ücret ve toplam maliyet ayrı değerlendirildi.
8. İzin, dinlenme ve görev sınırları konuşuldu.
9. Yabancı aday varsa izin koşulları incelendi.
10. İş kazası ve ayrılış işlemleri için bilgi kaynağı belirlendi.
11. Gerekli kayıtların güvenli saklanması planlandı.
12. Belirsiz konular yetkili kurum veya uzmanla görüşüldü.

Bu kontrol listesini doldurmak hukuki uygunluk belgesi oluşturmaz; görüşmeye ve işlem takibine hazırlık sağlar.

Sık Sorulan Sorular

Bakıcı çalıştırırken ilk ne yapmalıyım?

Gerçek görev ve çalışma düzenini belirleyin. Ardından SGK ve varsa çalışma izni sürecini resmi kaynaklardan öğrenin.

Ev hizmetleri İş Kanunu kapsamında mı?

İş Kanunu ev hizmetlerini istisnalar arasında sayar. Bunun somut ilişkinize etkisi ayrıca değerlendirilmelidir.

İş Kanunu istisnası sigortasız çalıştırılabileceği anlamına mı gelir?

Hayır. Sosyal güvenlik düzenlemeleri ayrı değerlendirilir; böyle bir sonuç çıkarılmamalıdır.

SGK Ek 9 hangi ayrımı yapar?

Ev hizmetlerinde ayda 10 günden az ve 10 gün ve daha fazla çalışma için farklı gruplar yer alır.

Haftalık gün sayısı tek başına yeterli mi?

Gerçek aylık çalışma düzeni ve saat hesabı önemlidir. Uygun hesabı SGK’dan teyit edin.

Az gün çalışan bakıcı için hiç işlem yapılmaz mı?

Bu varsayım doğru bir başlangıç değildir. İlgili grubun kendi bildirim ve ödeme düzeni incelenmelidir.

Kolay İşverenlik herkese aynı şekilde mi uygulanır?

Mevcut kayıt ve başvuru koşulları önemlidir. İlk kez kayıt açanlara ait anlatımı herkes için aynı saymayın.

Güncel prim tutarı ne kadar?

Bu yazı tutar hesabı sunmaz. İşlem dönemindeki SGK bilgileri ve kişiye uygun hesap esas alınmalıdır.

Bakıcıya prim yerine elden ödeme yapabilir miyim?

Elden anlaşmanın resmi yükümlülükleri tamamladığını varsaymayın. Uygun işlemi SGK’dan öğrenin.

Başka evde sigortalı olması işlemleri kaldırır mı?

Bu sonuca otomatik varmayın. Farklı işverenlerdeki çalışmaların kendi koşulları incelenmelidir.

Sözleşme imzalamak SGK işlemlerini tamamlar mı?

Hayır. Anlaşma ile resmi tescil ve bildirim farklı konulardır.

Hazır sözleşme kullanmak yeterli mi?

Metnin somut ilişkiye uygunluğu ayrıca incelenmelidir. Gerektiğinde hukukçu desteği alın.

Yatılı bakıcı sürekli görevde midir?

Konaklama sürekli çalışma anlamına gelmez. Görev, dinlenme ve özel alan ayrı ele alınmalıdır.

İzin günleri için standart sayı verebilir miyim?

Uygulanabilir hükümler belirlenmeden başka sektöre ait sayıyı doğrudan kullanmayın.

Yabancı bakıcı için hangi kurumdan bilgi alınır?

Çalışma izni konusunda Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının güncel açıklamaları esas alınmalıdır.

Yabancı adayın Türkiye’de bulunması yeterli mi?

Hayır, yalnızca bulunmasına dayanarak çalışma uygunluğu varsayılmamalıdır. İlgili izin durumu incelenmelidir.

Çalışma izni başvurusu olumlu sonuçlanır mı?

Başvuru koşulları ve resmi değerlendirme belirleyicidir. Bu rehber izin sonucu öngörmez.

Hizmet sağlayıcı aracılığıyla aday bulmak yükümlülüğü kaldırır mı?

İlişkinin niteliği ayrıca değerlendirilmelidir. Aracılık ile işverenlik sorumluluğunu aynı şey saymayın.

İş kazasında önce ne yapılmalı?

Gerekli acil yardım sağlanmalı, resmi bildirim gereklilikleri gecikmeden yetkili kurumdan öğrenilmelidir.

Bakıcı ayrıldığında hangi işlem gerekir?

SGK, varsa izin süreci ve mali haklar somut duruma göre kontrol edilmelidir.

İnternetteki ceza ve prim tabloları kullanılabilir mi?

Yılını ve resmi dayanağını kontrol etmeden kullanmayın. Güncel resmi bilgilerden hareket edin.

Bu rehber kişisel hukuki değerlendirme yerine geçer mi?

Hayır. Genel hazırlık sağlar; kişiye özel yükümlülük ve hesap için yetkili kurum ve uygun uzman gerekir.

Resmi Kaynaklar ve Güncellik Notu

Bu yazının hukuki ve idari çerçevesi aşağıdaki resmi yayınlarda yer alan bilgilere dayanır. Kaynakların farklı yayın tarihleri bulunabilir; 4 Kasım 2026 tarihindeki araştırmada erişilen açıklamalar her kişiye özgü güncel işlem sonucunu garanti etmez. İşlem öncesinde kurumun güncel yönlendirmesini kontrol edin.

• SGK: Kolay İşverenlik
• SGK: Ev Hizmetlerinde Kolay İşverenlik Ek 9 broşürü
• SGK: Eğitimli Bakıcıların Desteklenmesi Projesi çalışma raporu
• ÇSGB: İş Kanunu metni
• ÇSGB: İş kanunları ve Türk Borçlar Kanununa göre sözleşme türleri
• ÇSGB: Çalışma izni değerlendirme kriterleri
• SGK: İş kazası açıklaması